سيد ظهير الدين مرعشى
مقدمه 9
تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ( فارسى )
تپوريها ( تپيريها ) ، آماردها در ميان مردم پيشين مازندران يكى تپوريها يا تپيريها و ديگر آماردها بودهاند . استرابن جغرافىدان يونانى ( در كتاب يازده ، فصل 8 ) مىنويسد : « تپيرىها Tapyri ( تپورىها ) و مردها ( آماردها ) جامهء سياه مىپوشند و موهاى بلند دارند ، و بالعكس زنان لباس و موى كوتاه . و كسى كه از ديگران دليرتر باشد با هر زنى كه بخواهد مىتواند ازدواج كند » . تپوريها در كوههاى شمالى سمنان ، و آماردها - كه شهر آمل مأخوذ از نام ايشان است - در حوالى شهر مزبور سكنى داشتهاند . اين دو طايفه از اسكندر مقدونى شكست يافتند . ابو الفداء در تقويم البلدان خود در وجه تسميهء طبرستان ، پيروى از لغتسازى عامه كرده اين كلمه را مشتق از « تبر » دانسته و بر آن شده است كه مردم آن سرزمين به مناسبت جنگلهاى انبوه و استفادهء از تبر غالبا پيشهء هيزمشكنى داشتهاند ، بنابراين طبرستان را سرزمين هيزمشكنان پنداشته است ! لسترنج در « جغرافياى تاريخ سرزمين خلافت شرقى » مىنويسد : « كلمهء طبر در زبان بومى مردم مازندران به معنى كوه است ، بنابراين طبرستان به معنى ناحيهء كوهستانى است . » اشك پنجم فرهاد اول در 171 پيش از ميلاد مسيح آماردها را به ناحيهء خوار در مشرق ورامين كوچ داد و جاى ايشان را تپيرىها يا تپوريها گرفتند كه سپس همهء آن ايالت به نام ايشان به تپورستان ( طبرستان ) خوانده شد . نام مازندران - كه در شاهنامهء فردوسى به صورت يك ايالت داستانى و جايگاه ديو سفيد ياد گرديده - از زمان سلجوقيان به موازات نام طبرستان به كار رفته است .